ԲՆՈՒԹԱԳԻՐ

ՏՎՅԱԼՆԵՐ

Ուղղություն

Արևելքից

Հյուսիսից

Հարավից

Արևմուտքից

Հարավ-արևելքից

Սահմանակից մարզեր

Լոռի

–

Արագածոտն

–

Արագածոտն

Հարևան երկրներ

-

Վրաստան

-

Թուրքիա

-

Հիմնադրումը

ՀՀ Շիրակի մարզը ձևավորվել է 1995 թ. ապրիլի 12-ին։

Տարածքը

Հանրապետության արևմտյան մարզն է՝ զբաղեցնելով երկրի տարածքի 9,0 % -ը (2681կմ²)

Վարչական կենտրոնը

Գյումրի քաղաք: Հանրապետության երկրորդ քաղաքն է մեծությամբ և նշանակությամբ: Գտնվում է Երևանից 120 կմ արևմուտք, Թուրքիայի սահմանից՝ 10 կմ արևելք: Հիմնադրվել է ուրարտական թագավոր Ռուսա Ա-ի կողմից (մ.թ.ա. 735-713թթ.), ըստ «Դարի գլուխ» հնավայրից գտնված մ.թ.ա.732թ.սեպագիր արձանագրության: Բնակեցված՝ մ.թ.ա. 3-րդ հազ.-ից: Ի սկզբանե կոչվել է Իրդանիու, երկար ժամանակ՝ «Կումայրի», մինչև 1840 թ՝ Գյումրի, 1840-1924 -ը՝ Ալեքսանդրապոլ, 1924-1990՝ Լենինական, 1990-1992՝ Կումայրի, ապա կրկին՝ Գյումրի:

Ցուցիչ

Տարածք

Կոորդինատներ

Բարձրություն

Ամենաբարձր գագաթ

Ամենացուրտ վայրը

Վարչական կենտրոն

Տարածաշրջաններ

Քաղաքներ

Գյուղեր

Բնակչություն

Հեռավորություն Երևանից

Փոստային կոդ

Թեժ գիծ

Վեբ կայք

Տվյալ

2681 քառ կմ (9,0%)

40°50′ հ.լ., 43°55′ ավ.ե.

1500–2000 մ

Թեժառույք լեռ (3423 մ)

Պաղակն (−46 °C)

Գյումրի

Ախուրյան, Արթիկ, Անի, Ամասիա, Աշոցք

Գյումրի, Արթիկ, Մարալիկ

128

238,600 (8,0%) /2017/

101 կմ

2601–3126

(+374 312) 371-61

shirak.mtaes.am

Ամենաբարձր գագաթ - Թեժառույք լեռ (3423 մ)

Մարզային հեռախոսային կոդեր

Բնակավայր

Գյումրի

Ախուրյան

Աշոցք

Ախուրյան

Անի

Ամասիա

Արթիկ

Մարալիկ

Կոդ

312

312

245

312

242

246

244

242

Մարզպետարան/Կապ

Հասցե․ ք. Գյումրի, Գ. Նժդեհ 16

Վեբ կայք shirak.mtad.am

Էլ․ հասցե․ shirak@mta.gov.am

Հեռ./ֆաքս (+374) 3-26-10

-

-

-

-

ԻՆՉՊԵՍ ՀԱՍՆԵԼ

Ավտոմայրուղիներ / ճանապարհներ

Շիրակի մարզով անցնում են Հայաստանը Վրաստանին կապող գլխավոր ավտոճանապարհը և հանրապետական նշանակության հիմնական ավտոմայրուղիներ․

  • Երևան – Աշտարակ – Թալին – Գյումրի (Մ-1)
  • Երևան – Աշտարակ – Սպիտակ (Մ-3)
  • Երևան – Արմավիր – Քարակերտ – Գյումրի

Մարզով անցնում է նաև Հյուսիս–Հարավ միջպետական ճանապարհը։

Աշտարակի մայրուղու միջոցով Շիրակը անմիջապես կապվում է մայրաքաղաքին։

Միջպետական նշանակության ճանապարհները համեմատաբար բարվոք վիճակում են։

Երթուղային տաքսի և ավտոբուս

  • Երևանից Գյումրի երթուղային տաքսին հասնում է մոտ 2 ժամում։
  • Տոմսի արժեքը՝ 1500 դրամ։
  • Շարժվում են Կենտրոնական երկաթուղային կայարանից և Հյուսիսային ավտոկայանից։

Միկրոավտոբուսներ («Mercedes Viano»)

  • Երևան – Գյումրի – Երևան ուղևորափոխադրումներ։
  • Երևանում՝ Աբովյան պուրակից,
  • Գյումրիում՝ Հրապարակ և 58 թաղամաս։
  • Տոմսի արժեքը՝ 1500 դրամ։

Դռնից դուռ ծառայություն

  • Գյումրիի ցանկացած հասցեից մինչև Երևանի «Բարեկամություն» մետրո և հակառակը։
  • Արժեքը՝ 1500 դրամ մեկ ուղության համար։

Երկաթուղի

Շիրակի մարզի տարածքով է անցնում Հայաստանը Վրաստանին կապող գլխավոր երկաթգիծը:

  • Երևանից Գյումրի գնացքները գործում են ամեն օր։
  • Սովորական գնացք – տևողությունը՝ 3 ժամ, արժեքը՝ 1000 դրամ։
  • Ճեպընթաց գնացք – տևողությունը՝ 2 ժամ, արժեքը՝ 2500 դրամ։
  • Մեկնումը՝ Կենտրոնական երկաթուղային կայարանից (նաև Նորագավիթից)։
  • Տոմսերի վաճառքը սկսվում է մեկնումից 30 ր. առաջ։

ԿԼԻՄԱ

Շիրակի մարզի կլիման բազմազան է՝ հարավում համեմատաբար մեղմ և արևոտ, հյուսիսում՝ Հայաստանի ամենացուրտ ու ձնառատ պայմաններով: որը բնորոշվում է ցուրտ ու ձնառատ ձմեռներով, զով կամ շոգ ամառներով, առատ տեղումներով:

Կլիմայի առանձնահատկություններ

Ուղղաձիգ գոտիականության շնորհիվ առանձնացվում են 4 կլիմայական տիպեր․

  • Բարեխառն կլիմա երկարատև, համեմատաբար տաք ամառներով և բարեխառն ցուրտ ձմեռներով
  • Բարեխառն կլիմա մեղմ ամառներով և ցուրտ ձմեռներով (Շիրակի դաշտ)
  • Չափավոր ցուրտ կլիմա կարճատև զով ամառներով և ցուրտ ձմեռներով (հյուսիսային շրջաններ)
  • Ցուրտ լեռնատունդրային կլիմա (3000 մ-ից բարձր)

Եղանակների բնութագիր

Ձմեռ - խստաշունչ ու երկարատև, ձնառատ

Գարուն – զով, տեղումնառատ, հաճախ՝ քամոտ ու ամպամած

Ամառ - հարավում շոգ և չոր, հյուսիսում՝ զով

Աշուն – մեղմ, սկզբում արևոտ, հետո ավելի խոնավ ու մառախուղներով

Ջերմաստիճան

  • Տարեկան միջինը՝ մոտ +5 °C
  • Հունվարին՝ –9 °C
  • Հուլիս-օգոստոսին՝ +16…+17 °C։

Ձմռանը

  • Հյուսիսում հունվարի միջին ջերմաստիճանը՝ −12 °C,
  • Հարավում՝ −6 °C։
  • Բնորոշ են կայուն ձնածածկույթը, ձնաբքերն ու մառախուղը։

Ամռանը

  • Հուլիսին միջինը՝ հյուսիսում +12 °C, հարավում՝ +20 °C։
  • Առավելագույնը կարող է հասնել մինչև +36 °C։
  • Տիպիկ են ամպրոպները։

Ցրտի բևեռ

  • Աշոցքի սարահարթում է գտնվում Հայաստանի ամենացուրտ վայրը՝ Պաղակնը, որը հայտնի է որպես Հայկական լեռնաշխարհի «ցրտի բևեռ»: Այստեղ գրանցվել է օդի բացարձակ նվազագույն ջերմաստիճանը՝ −46 °C։

Տեղումներ

  • Տարվա միջին տեղումների քանակը՝ մոտ 555 մմ,
  • Հյուսիսային շրջաններում՝ 600–700 մմ,
  • Բարձրլեռնային տարածքներում՝ 800–950 մմ։
  • Ամենախոնավ ամիսը մայիսն է (մինչև 97 մմ), երկրորդը՝ հոկտեմբերը։
  • Ամենաչոր ամիսը սեպտեմբերն է (մոտ 31 մմ)։

Քամիներ

  • Մարզում գերակշռում են հյուսիսային և հյուսիս-արևելյան ուղղությունների քամիները։
  • Միջին արագությունը՝ 2–3 մ/վ, ամռանը՝ մինչև 5 մ/վ։
  • Ձմռանը հաճախ են բուքը և ուժեղ քամիները (մինչև 18–20 մ/վ )։

Արևափայլ

  • Տարվա ընթացքում արևոտ օրերի մեծ մասը դիտվում է ամռանը։
  • Ձմռանը մառախուղները և ամպամածությունը զգալիորեն կրճատում են արևափայլի տևողությունը։
  • Արևափայլի միջին տարեկան տևողությունը – 2500–2700 ժամ։