ԲՆՈՒԹԱԳԻՐ

ՏՎՅԱԼՆԵՐ

Ուղղություն

Հյուսիսից

Արևմուտքից

Հարավ-արևմուտքից

Հարավից

Արևելքից

Սահմանակից մարզեր

–

Լոռի

Կոտայք

Գեղարքունիք

–

Հարևան երկրներ

Վրաստան

-

-

-

Ադրբեջան

Հիմնադրումը

ՀՀ Տավուշի մարզը ստեղծվել է 1995 թ. դեկտեմբերի 5-ին։

Տարածքը

Արարատի մարզը զբաղեցնում է Հայաստանի ամբողջ տարածքի մոտ 9,1% -ը (2 704 կմ²)

Վարչական կենտրոնը

Իջևան քաղաք: Գտնվում է Աղստև գետի երկու ափերին՝ 730 մ. ծ.մ,բ., Երևանից՝ 133 կմ հյուսիս-արևելք, ՀՀ պետական սահմանից՝ 18 կմ-ի վրա: Քաղաքի կարգավիճակ՝1961-ից:Տարածքը Հայաստանի կազմում է հնադարից: Ուրարտական պետության կազմի մեջ՝ Երվանդունիների (մ.թ.ա. 570-201),Արտաշեսյանների (մ.թ.ա. 189-1) թագավորության օրոք։ Հետագայում՝ Մեծ Հայքի Գուգարք նահանգի Կայեն գավառում: 9-րդ դարի վերջից՝ Բագրատունյաց, 972-1113 թթ.՝ Տաշիր-Ձորագետի թագավորության, 1008-1490 թթ.- ին՝ Զաքարյանների իշխանապետության կազմում:

Ցուցիչ

Տարածք

Կոորդինատներ

Բարձրություն

Ամենաբարձր գագաթ

Ամենացածր կետ

Վարչական կենտրոն

Տարածաշրջաններ

Քաղաքներ

Գյուղեր

Բնակչություն

Հեռավորություն Երևանից

Փոստային կոդ

Թեժ գիծ

Վեբ կայք

Տվյալ

2704 կմ² (9,1% ՀՀ տարածքից)

40°25′ հս. լ. • 44°10′ ավ. ե.

միջին՝ 800–1700 մ, լեռնային՝ 2000–2500 մ

Մուրղուզ լեռ – 2993 մ

Դեբեդավան գյուղ – 375 մ

Իջևան

Իջևան, Դիլիջան, Նոյեմբերյան, Տավուշ

Իջևան, Դիլիջան, Նոյեմբերյան, Բերդ, Այրում

57

124,500 մարդ (4,2% ՀՀ, 2017թ.)

110 կմ

3901–4216

(+374 263) 4-23-56

www.tavushmarz.am

Ամենաբարձր գագաթ - Մուրղուզ լեռ – 2993 մ

Մարզային հեռախոսային կոդեր

Բնակավայր

Իջևան

Դիլիջան

Նոյեմբերյան

Բերդ

Այրում

Հաղարծին

Կողբ

Կոդ

263

268

266

267

—

268 95

266 5

Մարզպետարան/Կապ

Հասցե․ ք. Իջևան, Սահմանադրության հրապարակ

Վեբ կայք tavush.mtad.am

Էլ․ հասցե․ tavush@mta.gov.am

Հեռ./ֆաքս (+374 263) 3-23-56

-

-

-

ԻՆՉՊԵՍ ՀԱՍՆԵԼ

Հայաստանի մայրաքաղաք Երևանից Տավուշի մարզ հասանում են հիմնականում Մ4 մայրուղով։ Ճանապարհը ավտոմեքենայով տևում է 2-3 ժամ՝ կախված Տավուշում գտնվող վայրի վերջնակետից։

Ավտոմայրուղիներ

  • Մ4 մայրուղի – 148.2 կմ, կապում է Երևանը Սևանի և Իջևանի հետ, շարունակվում է մինչև Հայաստան–Ադրբեջան պետական սահման։
    • Երևան → Սևան → Իջևան → դեպի ՀՀ-Ադրբեջան սահման Տավուշի կարևորագույն միջազգային կապող ճանապարհը
    • Մ-16, /Մ-4/ – Ոսկեպար – Նոյեմբերյան – /Մ-6/ միջպետական նշանակության ավտոճանապարհի 7կմ հատվածը ձգվում է Տավուշի մարզի Իջևան քաղաքից մինչև Սարիգյուղ։
  • Դիլիջան-Սևան ավտոմոբիլային թունելը Մ4 ճանապարհով միմյանց է կապում Տավուշի մարզի հարավ-արևմուտքը և Գեղարքունիքի մարզի հյուսիս-արևելքը:
  • Երևան – Իջևան հեռավորությունը – մոտ 130 կմ։
  • Երևան – Դիլիջան հեռավորությունը – մոտ 96 կմ։

Ավտոբուս / Երթուղային

  • Երևանից Իջևան ուղիղ երթուղիներ կան Հյուսիսային ավտոկայանից և Hayrenik Tour գրասենյակից։
  • Ճանապարհի տևողությունը՝ մոտ 2 ժ 15 ր․
  • Տոմսի արժեքը՝ 1500 դրամ։
  • Երթուղայիններ՝
    • N651 – Երևան – Դիլիջան
    • N654 – Երևան – Իջևան

Տաքսի

  • Տավուշում տաքսիներ շատ են։
  • Գին․ 100 դրամ/կմ, նվազագույն նստելավարձ՝ 400 դրամ։
  • Ավտոմեքենաներ կարելի է գտնել խաչմերուկներում և մարդաշատ վայրերում։

Ժամանակացույց

  • Իջևան ⇄ Երևան
  • Իջևանից → Երևան․ 09:00, 10:00, 12:00, 14:00, 15:30, 17:00
  • Երևանից → Իջևան․ 09:00, 10:00, 12:00, 14:00, 16:00, 17:30
  • Իջևան ⇄ Վանաձոր
  • Իջևանից → Վանաձոր․ 11:00, 15:00, 17:00
  • Վանաձորից → Իջևան․ 08:30, 10:30, 14:30

Երկաթուղի

Տավուշի մարզի արևմտյան սահմանի երկայնքով, Դեբեդ գետի ափով անցնում է Երևան-Թբիլիսի երկաթուղու 7 կմ-ոց հատվածը, սակայն ներկայումս մարզում երկաթուղային կայարան չի գործում:

Ինչպես հասնել Երևանից Իջևան

  • Երևանից մեկնարկ – Հյուսիսային ավտոկայան կամ «Hayrenik Tour» գրասենյակ։
  • Դուրս գալ Մ4 միջպետական մայրուղիով (Երևան – Սևան – Իջևան ճանապարհ)։
  • Երևան → Սևան – մոտ 65 կմ․ անցնում եք Սևանի թերակղզու և լճի ափամերձ հատվածով։
  • Սևան → Դիլիջան – շարունակել Մ4-ով դեպի հյուսիս-արևելք․ ճանապարհը անցնում է Դիլիջանի թունելով (մոտ 2.3 կմ) և մտնում է Դիլիջանի ազգային պարկ։
  • Դիլիջան → Իջևան – Մ4 մայրուղին շարունակվում է դեպի հյուսիս, անցնելով անտառապատ լեռնաշղթաներով և գյուղերով։
  • Իջևան – մարզկենտրոնը գտնվում է Երևանից մոտ 130 կմ հեռավորության վրա, ճանապարհը տևում է միջինը 2 ժամ 15 րոպե։

Ամենօրյա ուղևորափոխադրումներ՝ Երևան-Իջևան-Նոյեմբերյան

098 427 652

Ինչպես հասնել Երևանից Դիլիջան

Հեռավորություն: ~100 կմ

Ճանապարհի տևողություն: 1.5–2 ժամ մեքենայով, 2–2.5 ժամ հասարակական տրանսպորտով (կախված պայմաններից) Երթուղի՝ Մ-4 Երևան → Սևան → Իջևան → Դիլիջան

Մեքենա

  • Սևանա լճից հետո ճանապարհը անցնում է գեղատեսիլ Սևանի լեռնանցքով, բացվում են գեղեցիկ տեսարաններ դեպի լեռները և անտառները։
  • Ճանապարհը հիմնականում լավ վիճակում է, բայց լեռնային հատվածներում պետք է զգույշ լինել, հատկապես խոնավ եղանակին։

Հասարակական տրանսպորտ

  • Երևանից՝ «Հյուսիսային ավտոկայան» → Դիլիջան
  • Ճանապարհի տևողությունը՝ մոտ 2–2.5 ժամ
  • Բոնուսներ․ արժեքը՝ 1,500–2,000 դրամ (2,5–5 եվրո)
  • Օգտվել նաև առցանց ծառայություններից՝ GG Shuttle, Poputi
  • Ժամանակացույցը նախապես ճշտել

Տաքսի

  • Երևանից Դիլիջան տաքսիով՝ 10,000–15,000 դրամ (23–34 եվրո)
  • Հարմար է նրանց համար, ովքեր գնահատում են հարմարավետությունն ու արագությունը
  • Խորհուրդ է տրվում օգտագործել YandexGo հավելվածը

Միկրոավտոբուսներ (7+)

  • Վարորդները վերցնում են ուղևորներին՝ յուրաքանչյուր անձի համար մոտ 2,000–2,500 դրամ
  • Վարորդներին գտնել տեղական չաթերում կամ առցանց խմբերում

Ամենօրյա բարձակարգ ուղևորափոխադրումներ՝ Երևան-Դիլիջան

099 756 047, 094 627 454

ԿԼԻՄԱ

Տավուշի մարզը գտնվում է Հայկական լեռնաշխարհի հյուսիսում՝ շրջապատված միջին բարձրության լեռնաշղթաներով։ Բարձրությունը հիմնականում 800–1700 մ, բարձրադիր տարածքները՝ մինչև 2000–2500 մ։ Մարզում առանձնանում են 5 լանդշաֆտային գոտիներ – հետանտառային, անտառային, մարգագետնատափաստանային, մերձալպյան և ալպյան։ Տարածքի մեծ մասը անտառապատ է, իսկ բարձր լեռնալանջերը ծածկված են ալպիական մարգագետիններով։

Կլիմայի առանձնահատկություններ

  • Մարզը գտնվում է չափավոր խոնավ գոտում։
  • Աղստևի հովիտն ու Դիլիջանի գոգավորությունը առանձնանում են առողջարար միկրոկլիմայով․ մաքուր լեռնային օդ, հանքային ջրեր, անտառներ։
  • Տարածքում երբեմն լինում են կարկտահարություն (միջինում 2–4 օր, առավելապես Դիլիջանում) և ամպրոպներ (20–40 օր)։
  • Բնորոշ են մառախուղները, որոնք հիմնականում լինում են ձմռանը։

Եղանակների բնութագիր

Ձմեռ - մեղմ, սակավաձյուն, միջին ջերմաստիճանը շուրջ 0°C, սակայն կայուն ձնածածկույթը միշտ չէ։

Գարուն – տևական է, խոնավ և անձրևոտ, ցրտահարությունները հաճախ են, տեղումների մեծ մասը գրանցվում է ապրիլ–հունիսին։

Ամառ - տաք, բայց ոչ ծայրահեղ շոգ․ միջինը +21…+23°C, երբեմն հասնում է մինչև +40°C։

Աշուն – տաք ու արևոտ, համեմատաբար չոր, երկարատև «ոսկե աշուն»։

Ջերմաստիճան

  • Կլիման մեղմ է․ ամառը չափավոր տաք, ձմեռը՝ ոչ սաստիկ։
  • Օգոստոսի միջին ջերմաստիճանը՝ +21…+23°C, առավելագույնը՝ մինչև +42°C։
  • Հունվարի միջինը՝ 0°C, նվազագույնը՝ մինչև -23°C։

Տեղումներ

  • Տարեկան տեղումները՝ 500–600 մմ։
  • Ամենաանձրևոտ շրջանը՝ գարուն և ամռան սկիզբ (ապրիլ–հունիս)։
  • Ձյունն ու ձնածածկույթը հաճախ չեն, մառախուղները՝ հաճախակի:

Քամիներ

  • Հյուսիսում հաճախ դիտվում են ֆիոնատիպ տաք քամիներ, ինչի հետևանքով ձմեռները լինում են մեղմ և սակավաձյուն։

Արևափայլ

  • Տարեկան արևափայլը՝ 1900–2100 ժամ։
  • Ամպամած օրերը՝ շուրջ 110 օր, առավելագույնը՝ Դիլիջանում։
  • Անարև օրերի թիվը՝ 65: